صنایع دستی و گردشگری

معرفی گلیم | تارییخچه گلیم بافی

گلیم چیست؟

گِلیم یا پَلاس یکی از انواع صنایع دستی زیراندازی و پوششی است که از ابریشم، موی بز، پشم گوسفند یا دیگر چهارپایان اهلی بافته می‌شود.
گلیم به شکل سنتی‌اش، از پایه برای پوشاندن زمین، دیوار یا رواندازی برای حیوانات باربر  به کار گرفته می شود ولی در حال حاضر به عنوان یک پوشش مدرن برای خانه‌های شهری هم خریداری می شود.
رنگ‌های استفاده شده در گلیم سنتی گیاهی هستند.
بعضی اوقات گلیم‌ها را برای زیبایی بیشتر و کهنه شدن رنگ، با چای و پوست گردو شستشو می‌دهند.
عشایر و بافندگان گلیم محدودیتی در اندازه گلیم برای خود ایجاد نکرده اند و با دقت و توجه به نیاز خود گلیم را در اندازه کوچک برای واگیره یا بزرگتر برای تزئین (گلیمچه) یا فرش بافته‌اند و استانداردی در این مورد ، موجود نمی باشد .

تاريخچه و معرفي گليم

گلیم یک نوع فرش بدون پرز می باشد که با درگیری تاروپود به یکدیگر به وجود می آید . به طورکل تار آن پنبه و پشم و گاهی نخ ابریشم است و پود آن از نخهای پشمی و کرک و ابریشم به صورت رنگی به کار گرفته می شود . این فرش در ایران و در زبان فارسی نام های بسیاری را به خود اختصاص داده است. گلیم در افغانستان – گیلیم در اوکراین -بداس در قفقاز – لیاط در سوریه و لبنان – چیلیم در رومانی و همینطور کیلیم در ترکیه و لهستان و مجارستان و عربستان از دیگر نام های گفته شده ی گلیم می باشد.

تاريخچة گلیم بافي

انسان از سالیان دور از پوست حیواناتی كه شكار مي كرده، به قصد پوشش و حفاظت از بدن در مقابل تغييرات جوي و همچنین به عنوان زیر انداز به کار می گرفته و به مرور زمان با رایج شدن دامداری و ریسیدن پشم، بافتن در ميان قبایل ابتدائی گسترش یافت و جزو اولین هنرها و صنایع قبیله ای به حساب می آمد.

اگرچه به طور واضح عیان نیست كه اولین بار در کجا و به دست چه قوم و قبیله ای بافت پارچه های اوليه كه همزمان با شروع بافت گلیم بوده صورت گرفته اما طبق تحقیق و تفحص باستان شناسي اسناد و شواهدی از بافندگي در ميان ساکنان فلات ایران و سرزمین های همسایه به دست آمده است. جالب است بدانید که در غارهاي جنوب شرقی درياي مازندران ( غار کمربند و هوتو در نزديكي بهشهر ) آثاری یافت شده است كه پرورش گوسفند و بز و ریسیدن پشم و موی آنها را به دست مردمان این منطقه در 8000 سال پیش به ثبت رسانده است.

همینطور تکه پارچه ای 8000 ساله بافته از موی بز در کرانه های درياي مازندران و پارچة كتاني 6000 ساله اي هم از شوش یافت شده است.
بازهم با همه ی اطلاعاتی که در دست داریم نمی توانیم تاریخ دقیقی براي گلیم ارائه دهیم. با قدمت ترین فرش كشف شده دنيا به نام پازيريك متعلق به 350-500 ق.م مي باشد.
گليم بافي مقدمه اي براي بافت فرش  می باشد. تاريخ آغاز قالي بافي را به 1500-2000 ق.م متصل  مي توان گفت تاريخ آغاز گليم بافي حدود 3000 تا 5000 ق.م بوده است.

گلیم‌ها در اندازه ی مرسوم برای قالی هم بافته شده‌اند که می‌توان به

  • ۷۰×۱۰۰ سانتی‌متر

  • ۱۰۰×۱۵۰ سانتی‌متر، که به ذرع و نیم مشهور است و متداول‌ترین اندازه‌است.

  • ۲×۳ متر

  • ۳×۴ متر

  • کناره هاو… اشاره داشت .

طرح‌های مشهور گلیم

  • طرح خطی (محرمات یا افشاری)

  • طرح شاملو

  • طرح شیرکی پیچ

  • طرح سفره کردی

  • طرح کف ساده

  • طرح راه راه

  • طرح خشتی (یا قاب قاب)

خاتم کاری چیست؟

1 دقیقه بخوانید
خاتم چیست؟ خاتم یک ترکیب از چند ضلعی‌های منظم با تعداد اضلاع گوناگون می باشد که با به کار گرفتن مواد اولیه…

سبک‌های مختلف قلم زنی

1 دقیقه بخوانید
معرفی قلم زنی قَلَم‌زنی  در معنای لغوی ، از تزیین و کندن نقوش بر روی اشیای فلزی به ویژه مس، طلا، نقره،…

معرفی و برسی هنر شیشه گری

1 دقیقه بخوانید
معرفی و برسی شیشه‌گری شیشه گری هنر شکل‌دادن به شیشه می باشد. هنرمند در این هنر، در وهله ی اول ماده شیشه…